Kletskoek deel 3, the new beginning (the ultra extended version)

 

Reflectie op de Wetenschap

auteur: Daedalus


Ons wereldbeeld wordt in grote mate bepaald door kennis die is voortgekomen uit de wetenschap. De wetenschappelijke methode is in de afgelopen eeuwen zeer succesvol gebleken en met name in praktisch opzicht heeft dit gezorgd voor een enorme vooruitgang. Met ieder afgerond experiment lijkt bovendien de glorieuze dag dichterbij te komen waarop de wetenschap alle mysteries van de natuur zal hebben ontrafeld. Zo bezien heeft de wetenschap dan ook alle reden tot optimisme. Vanuit een neutraal perspectief gezien is er echter ook het nodige aan te merken op de wetenschap. Serieuze onderzoekers spreken bijvoorbeeld hun twijfel uit over de fundamenten van de belangrijkste wetenschappelijke theorieën. Anderen komen tot de conclusie dat de wetenschappelijke methode tegen haar grenzen begint aan te lopen. In deze tekst heb ik geprobeerd om een algemeen beeld te schetsen van die keerzijde van de wetenschap. Interessant daarbij is dat er zowel van binnen als van buiten de wetenschap allerlei alternatieve zienswijzen worden aangedragen die vaak de huidige grenzen van de wetenschap overstijgen. Ik heb een aantal van die opvattingen verwerkt in deze tekst, omdat ze naar mijn idee een waardevolle manier laten zien om anders naar de wetenschap te kijken. Het ging mij hierbij voornamelijk om de grote lijnen en niet zozeer om kleine details. Dat betekent dat sommige uitspraken misschien ongenuanceerd kunnen overkomen omdat een uitgebreide onderbouwing vaak ontbreekt. Bovendien wijken de beschreven ideeën in veel gevallen af van de zogenaamde ‘wetenschappelijke consensus’ en daarom zullen sommige uitspraken wellicht een dubieus karakter hebben. Ik wil dan ook graag benadrukken dat ik deze tekst slechts heb geschreven als een tijdelijke en persoonlijke visie. Tot slot van deze inleiding wil ik nog opmerken dat verreweg de meeste ideeën in deze tekst voortkomen uit andere bronnen (zie daarvoor de bronnenlijst). In deel I zullen onderwerpen uit verschillende wetenschapsgebieden aan de orde komen, in deel II ligt de nadruk op de geneeskunde.



I. ALGEMEEN

De evolutietheorie is het eerste onderwerp dat ik zal bespreken. Opvallend hierbij is dat er zo weinig ruimte lijkt te zijn voor een open discussie over de sterke en minder sterke punten van deze theorie. Waarschijnlijk kan de verklaring daarvoor gevonden worden in een van oudsher gevoelig punt: de relatie tussen religie en wetenschap. Lange tijd waren die twee onlosmakelijk met elkaar verbonden, maar pas vanaf het moment dat de wetenschap zich definitief begon af te scheiden van de godsdienst kon de wetenschap tot haar grote bloei komen. Dogma’s werden verlaten en via de wetenschappelijke methode werd een nieuwe en vruchtbare poging gedaan om de wereld te begrijpen. Belangrijk voor deze scheiding tussen kerk en wetenschap was dat de wetenschap het idee van een schepper liet vallen. Met name de evolutietheorie speelde hierin een beslissende rol: het ontstaan van leven was nu immers te verklaren op basis van een geleidelijk en toevallig ontwikkelingsproces en het geloof in een schepper was hiermee overbodig geworden. Het feit dat de wereld verklaard kan worden zonder de toevlucht te zoeken tot religieuze vooronderstellingen wordt beschouwd als één van de grootste verworvenheden van de wetenschap. Kritiek op de evolutietheorie komt echter nog steeds voornamelijk uit de religieuze hoek en dat maakt dat een open discussie over dit onderwerp nauwelijks mogelijk is. Voor aanhangers van de evolutietheorie is het namelijk moeilijk om serieus in te gaan op mogelijke gebreken van de theorie, want die zwakke punten worden door de critici uit de religieuze hoek direct aangegrepen als bewijs voor het bestaan van een schepper. Dan is het ook niet zo verwonderlijk dat er van een open discussie nauwelijks sprake is. Het gevolg daarvan is echter dat de evolutietheorie nu voornamelijk wordt gepresenteerd als een onomstotelijk bewezen theorie, terwijl er toch genoeg redenen zijn om aan de evolutietheorie te twijfelen.

De term ‘evolutie’ wordt op verschillende manieren gebruikt en dat kan zorgen voor verwarring. Voor een goed begrip is het van belang dat er onderscheid wordt gemaakt tussen twee verschillende vormen van evolutie: micro-evolutie en macro-evolutie. Toen Darwin ontdekte dat er op ieder Galapagos eiland een apart soort vinken leefden, was hij op het spoor van micro-evolutie. Dat is het fenomeen waarbij er binnen de vastomlijnde grondsoorten (bijvoorbeeld de vink of de hond) verschillen optreden door genetische verarming ten gevolge van mutatie, isolatie en degeneratie. Neem als voorbeeld de hond. Aanhangers van de evolutietheorie noemen het ontstaan van de grote variëteit aan hondenrassen soms als voorbeeld van evolutie, maar het is een typisch voorbeeld van micro-evolutie. De verschillen tussen de hondenrassen zijn niet ontstaan ten gevolge van nieuwe genetische informatie, maar ten gevolge van genetische degeneratie. Een teckel heeft bijvoorbeeld aanzienlijk minder genetische informatie dan een wolf. Hij is kleiner, gedegenereerd en kent meer lichamelijke zwaktes. Er is genetisch verval opgetreden van generatie tot generatie en daarom is het geen werkelijke evolutie. De variatie tussen hondenrassen ontstond door het proces van micro-evolutie waarbij de soort is veranderd ten opzichte van de voorouders door isolatie van bepaalde genetische kenmerken. Het is hierbij belangrijk om te beseffen dat er door micro-evolutie geen winst aan genetische informatie optreedt, maar dat er slechts variatie ontstaat door genetische verarming. Die variatie vindt in een neerwaartse trend plaats en wordt begrensd door de genetische code van de soort. In de natuur vindt deze micro-evolutie op grote schaal plaats door natuurlijke selectie en dat proces is voor het eerst waargenomen door Darwin. Hiermee is Darwin de ontdekker geweest van natuurlijke selectie en micro-evolutie, maar niet van macro-evolutie.

Met macro-evolutie wordt het overgaan van de ene grondsoort in de andere grondsoort bedoeld en daarom wordt macro-evolutie ook wel de werkelijke evolutie genoemd. Bij macro-evolutie treden er veranderingen op die volledig nieuwe genetische informatie opleveren. Het zijn ‘heilzame’ en ‘informatie toevoegende’ mutaties en het geloof in deze mutaties vormt de basis van de evolutietheorie. Het is echter twijfelachtig of ze wel bestaan. Een mutatie is een toevallige verandering in het DNA door foutieve deling van genen en het is bekend dat 99% van de mutaties schadelijk is voor het organisme, de overige 1% is neutraal omdat er geen directe schadelijke gevolgen zijn. Nog nooit is er echter een mutatie aangetoond die nieuwe informatie creëerde of de soort verbeterde. Niettemin vormt het geloof in een reeks van miljoenen informatietoevoegende mutaties het fundament van de evolutietheorie. Zo’n lange reeks van hypothetische mutaties zou bijvoorbeeld hebben geleid tot de overgang van schubben naar veren. Volgens de evolutietheorie moeten er dus dieren hebben bestaan met schubben die net niet meer werkten en veren die half ontwikkeld waren. Naast de vraag hoe mutaties hiervoor verantwoordelijk zouden kunnen zijn, is het ook onwaarschijnlijk dat zo’n dier levensvatbaar zou zijn. Hetzelfde geldt in het algemeen voor bijvoorbeeld hersenprocessen, spijsvertering, gifspuwende klieren enzovoorts, kortom allemaal processen die niet lijken te werken wanneer ze maar half compleet zouden zijn. Volgens het principe van survival of the fittest zouden dergelijke tussenvormen waarschijnlijk juist het snelst uitsterven.

Het idee van een geleidelijke ontwikkeling vanuit een primitieve oervorm wordt in feite ook niet ondersteund door fossiele vondsten. Van paarden en beren wordt bijvoorbeeld verondersteld dat ze van een gemeenschappelijke voorouder afstammen, maar er is geen fossiel bewijs van een voorouder die deels beer deels paard was. Ook voor de evolutie van insecten uit andere vormen ontbreekt alle bewijs vanuit de aardlagen. Tussenvormen van insecten ontbreken volledig en ze duiken op in de aardlagen als volledig ontwikkelde dieren. Vliegende insecten bijvoorbeeld worden alleen gevonden met volledig ontwikkelde vleugels en tussenvormen zijn er niet. Hetzelfde geldt voor de evolutie van de mens, want ook hier ontbreekt overtuigend bewijs van een gemeenschappelijke voorouder die deels aap deels mens was. De fossiele resten die zijn gepresenteerd als aapmensen, zijn vaak twijfelachtig omdat ze gereconstrueerd zijn op basis van enkele botfragmenten. Sommigen daarvan bleken uiteindelijk een vervalsing te zijn, zoals een aapmens die werd gereconstrueerd op basis van wat later een varkenstand bleek te zijn. De skeletten die wel compleet en authentiek waren bleken later 100% aap of 100% mens te zijn. Overtuigend bewijs van een gemeenschappelijke voorouder is het in ieder geval niet. Daarbij moet ook bedacht worden dat de wetenschap niet objectief in de aardlagen heeft gezocht om op basis van wat daar gevonden werd tot de conclusie te komen dat de mens voortkomt uit de aap. Het was precies andersom: wetenschappers geloofden bij voorbaat dat Darwins theorie over de menselijke afstamming waar was, en ze zijn vervolgens 150 jaar lang in de aardlagen op zoek gegaan naar de bewijzen daarvan.

In het algemeen zou gezegd kunnen worden dat de tot nu toe beschikbare fossiele gegevens juist voornamelijk in tegenspraak zijn met het Darwinistische idee van een zich geleidelijk vertakkende evolutionaire boom. Het lijkt eerder alsof nieuwe soorten ‘plotseling’ ontstaan, zonder dat er enige aanwijzing is voor een ontwikkeling van soorten via allerlei tussenvormen. Een in de jaren ’70 ontwikkelde ondertheorie van de evolutietheorie, ‘punctuated equilibrium’, verklaart dit probleem als volgt: soorten kennen gedurende lange tijd geen of nauwelijks evolutionaire verandering (een evenwicht of equilibrium), en dan treden er gedurende geologisch korte tijd relatief grote veranderingen op (een onderbreking of punctuation). Met deze theorie lijken de twijfels omtrent het bestaan van macro-evolutie echter alleen maar groter te worden, want macro-evolutie zou nu in een relatief kort tijdsbestek voor grote sprongen in de evolutie moeten hebben gezorgd. Een deel van de wetenschappers kiest er dan ook voor om achter het idee van een geleidelijke ontwikkeling van soorten te blijven staan, ondanks de geologische vondsten die eerder op het tegendeel wijzen.

Een ander probleem komt voort uit de kansberekening, met name wanneer het gaat om de kans op het ontstaan van leven. Volgens de evolutietheorie is het leven een paar miljard jaar geleden ontstaan in een levenloze chaos, genaamd de oersoep. Door toeval kwamen de juiste moleculen bij elkaar en ontstond er een steeds langer en meer ingewikkeld molecuul. Zo ging het door totdat er een molecuul was dat zichzelf kon voortplanten en een levend wezen vormde. Dit molecuul moet volgens de evolutietheorie een eiwit zijn geweest dat bestond uit 100 aminozuren. De kans op het via toeval ontstaan van een dergelijk molecuul is volgens wiskundige kansberekening 1:10130, ofwel 1 staat tot een getal met 130 nullen. Zulke grote getallen zijn onbegrijpelijk, maar het is een vrijwel onmogelijk kleine kans. Bovendien staat allerminst vast dat het ontstaan van een dergelijk molecuul voldoende zou zijn geweest voor het ontstaan van leven, want het simpelste organisme dat we momenteel kennen, een micrococcus, bestaat uit 200.000 van dit soort ingewikkelde moleculen. Op basis van al deze vraagtekens bij de evolutietheorie lijkt er in ieder geval genoeg aanleiding te zijn om de evolutietheorie niet als een onomstotelijk bewezen theorie te zien. Zeker wanneer het gaat om de macro-evolutie lijkt een groot deel van de evolutietheorie eerder gebaseerd te zijn op onbevredigende speculatie dan op wetenschap.

Ook de vraag hoe er plotseling zoiets als het menselijke bewustzijn heeft kunnen ontstaan, kan de wetenschap in mijn ogen niet bevredigend beantwoorden. Het gangbare wetenschappelijke idee dat bewustzijn min of meer ‘uit het niets’ is ontstaan als een bijproduct van de evolutie, vormt naar mijn idee een zeer beperkte verklaring. Zelf geef ik liever de voorkeur aan een andere zienswijze waarin bewustzijn als essentieel wordt gezien voor alles dat bestaat. Het uitgangspunt daarbij is dat er aan alles een oneindig beginsel ten grondslag ligt, waarvan de essentie vaak wordt omschreven als bewustzijn. Die gedachte vormt als het ware het grondthema van deze tekst, maar het is tegelijkertijd misschien ook wel het moeilijkste onderwerp omdat bewustzijn niet goed in woorden uitgelegd kan worden. Voor het verdere verloop van de tekst zou bewustzijn in gebrekkige termen misschien begrepen kunnen worden als een alomvattend en ordenend principe, als de wortel van alle dingen. Het menselijk zelfbewustzijn vormt daar dan een onderdeel van en het gebied dat wij bewust waarnemen wordt wel omschreven als een octaaf binnen een oneindig spectrum van bewustzijn. Zo bezien is alles in essentie bewustzijn, in oneindig veel variabele gradaties of frequenties. Wat wij via onze zintuigen waarnemen als materie kan op die manier begrepen worden als ‘uitgekristalliseerd’ bewustzijn en dat zou betekenen dat materie en bewustzijn in essentie gelijk zijn. Het alternatief is namelijk dat er tussen materie en bewustzijn een absoluut verschil bestaat, wat inhoudt dat het ene zou kunnen leiden tot iets dat absoluut en compleet verschillend is van zichzelf. Dat lijkt echter onmogelijk en daarom zie ik meer in het idee dat het verschil tussen materie en bewustzijn slechts relatief is. Op het belang van die relativiteit zal later in de tekst nog verder in worden gegaan.

Het is in ieder geval duidelijk dat deze zienswijze in aanzienlijke mate verschilt van het wetenschappelijke materialisme van deze tijd. Misschien wordt dat verschil nog wel het duidelijkst wanneer het gaat om de verklaring voor het fenomeen leven. In de wetenschap wordt leven gezien als een bijproduct van de materie, een eigenschap die ontstaat wanneer de materie een bepaald niveau van complexiteit heeft bereikt. Materie zelf is volgens de wetenschap absoluut dood. Hiertegenover staat echter de zienswijze die uitgaat van de waarneming dat er in de natuur nooit sprake is van volledige stilstand. In combinatie met het uitgangspunt dat er aan alles een vorm van bewustzijn ten grondslag ligt, wordt dan ook wel gezegd dat alles wat bestaat in zekere zin ook leeft. Iedere entiteit is dan in beginsel een levende en bewuste entiteit, maar de graad van gemanifesteerd leven en bewustzijn is uitermate gevarieerd. Zo bezien vormt ook leven een fundamentele eenheid met bewustzijn.

Op grond van het voorgaande zou evolutie nu begrepen kunnen worden als de ontvouwing van bewustzijn en leven. Oorspronkelijk betekent evolutie ‘het ontvouwen van binnenuit' en ik geloof inderdaad dat het een proces is dat van binnenuit wordt vormgegeven. De natuur gebruikt zo als het ware ‘voertuigen van materie’ om uitdrukking te geven aan de innerlijke essentie van bewustzijn en leven. Evolutie is dan niet langer het gevolg van een reeks willekeurige en toevallige mutaties, maar is eerder het resultaat van de wisselwerking tussen innerlijke impulsen en omgevende stimuli. De wetenschappelijke evolutietheorie geeft in mijn ogen dan ook slechts een zeer beperkte en onvolledige verklaring voor het ontstaan van leven en voor het ontstaan van de mens.

Op basis van de twijfel over de evolutietheorie is het naar mijn idee niet uitgesloten dat de prehistorische geschiedenis van de mens heel anders in elkaar zit dan wat er nu in de geschiedenisboeken wordt vermeld. Er zijn inderdaad aanwijzingen dat de mens al veel langer als intelligent wezen op de aarde heeft rondgelopen en dat er verschillende perioden in de verre geschiedenis zijn geweest met een zeer hoog kennisniveau. Met name de wereldwijd voorkomende piramides en andere raadselachtige monumenten lijken hierop te wijzen. Veel van die monumenten laten een diepgaande kennis zien van de bewegingen van de sterren en planeten: vaak vormen ze een zeer nauwkeurige afspiegeling van bepaalde stellaire posities. De constructiemethode van een groot deel van dergelijke monumenten is in principe nog grotendeels onopgehelderd, maar in ieder geval kan vastgesteld worden dat er in een aantal gevallen dermate zware steenblokken zijn gebruikt dat ze met de huidige apparatuur niet of nauwelijks te tillen zouden zijn. Ook de zogenaamde cyclopische muren, die wereldwijd gevonden worden, roepen vragen op over de gebruikte bouwtechniek. Die muren zijn namelijk opgebouwd uit blokken steen met een gewicht van vele tonnen die zo nauw aansluiten dat er vaak geen mes tussen is te krijgen. Wat de bouwstijl extra bijzonder maakt is dat de blokken meestal veelhoekig van vorm zijn, in Cuzco bijvoorbeeld bestaat er een nauwkeurig passende steen met maarliefst twaalf hoeken. Niet alleen de gehanteerde bouwstijl is een raadsel, ook de datering van de oude monumenten roept vragen op. Volgens de gebruikelijke uitleg zijn de monumenten van relatief recente datum, dat wil zeggen enkele duizenden jaren oud, maar veel onderzoekers van buiten de wetenschappelijke consensus beweren dat dergelijke monumenten wellicht veel ouder zijn. Daarbij wordt dan vaak opgemerkt dat de betrouwbaarheid van de gebruikte dateringsmethoden, zoals C14-koolstofdatering, in feite niet zo groot is.

Naast de monumenten en andere opgravingen laten ook de oudste volkslegenden en religieuze geschriften een ander beeld zien van de geschiedenis van de mens, maar vaak worden dergelijke verhalen afgedaan als verzinsels. Toch zijn er bepaalde elementen die zo universeel voorkomen in de volkslegenden dat de vraag gesteld kan worden of het inderdaad allemaal slechts is gebaseerd op fantasie. Wereldwijd komen in de oude geschriften bijvoorbeeld verhalen naar voren over het bestaan van één of meer volken die grote technische kennis zouden hebben bezeten. Zo wordt in de oudste Indiase geschriften regelmatig gesproken over het bestaan van vliegende machines (vimana’s) en ook in andere culturen zijn verwijzingen gevonden naar het bestaan van de vliegkunst. Deze kennis zou onder meer hebben toebehoord aan het zogenaamde Atlantische volk, die geleefd zouden hebben op een continent dat nu volgens dat nu volgens talrijke legendes grotendeels verzonken ligt in de Atlantische oceaan. Bij vrijwel alle oude volken verspreid over de aarde worden dergelijke verhalen over een grote zondvloed aangetroffen, met als bekendste voorbeeld waarschijnlijk de vertelling in de Bijbel. Als tastbare aanwijzing zijn er bovendien op een aantal plaatsen in de wereld, bijvoorbeeld voor de kust van Japan bij Okinawa, verzonken steden en monumenten gevonden die mogelijkerwijs deel hebben uitgemaakt van dit oude continent.

Het geologische model van de platentektoniek sluit echter uit dat een dergelijk groot continent in zijn geheel zou kunnen verzinken, maar de vraag is of dit model wel correct is. Bij nadere beschouwing blijkt dat de platentektoniek op veel geologische bevindingen eigenlijk geen goed antwoord heeft: volgens het platentektoniekmodel zou er bijvoorbeeld relatief jong gesteente aangetroffen moeten worden op plaatsen waar de aardschollen van elkaar af bewegen, maar dit blijkt in veel gevallen helemaal niet zo te zijn. Er zijn alternatieve modellen die deze onvolkomenheden van de platentektoniek beter kunnen verklaren en die modellen sluiten niet uit dat er weldegelijk krachten bestaan waardoor hele continenten cyclisch kunnen opreizen en wegzinken. Als er uit wordt gegaan van de grondgedachte van deze tekst - het idee dat er aan alles een vorm van bewustzijn ten grondslag ligt - dan zou dit ook moeten gelden voor de aarde. De krachten die haar vormgeven zijn zo bezien dan ook niet strikt willekeurig en daarbij wordt wel gezegd dat de aarde inderdaad bepaalde eigenschappen lijkt te hebben van een groot ‘organisme’.

In verband daarmee is met name het onderwerp aardolie interessant en in het bijzonder de oorsprong van aardolie. Het gangbare uitgangspunt is dat aardolie onder grote druk wordt gevormd door de ontbinding van organisch materiaal. In de schaduw van deze theorie heeft echter altijd een andere theorie gestaan: de zogenaamde ‘abiotische theorie’. Die theorie stelt dat aardolie wordt gemaakt door anorganische processen diep in de kern van de aarde. Onder andere de chemische samenstelling van aardolie zou volgens aanhangers van deze abiotische theorie wijzen op een anorganische oorspong. Sinds de jaren ‘70 is gewaarschuwd voor een naderend tekort aan fossiele brandstoffen, maar geen van die voorspellingen is tot op heden uitgekomen. Van sommige oliebronnen is juist bekend dat ze in de loop der tijd op een onverklaarbare manier weer zijn aangevuld. Als aardolie inderdaad door de aarde zelf wordt geproduceerd, dan zou dat ten dele kunnen verklaren waarom er nog steeds geen eind lijkt te komen aan de voorraad aardolie. In verband met het eerder genoemde idee dat de aarde bepaalde eigenschappen lijkt te hebben van een groot ‘organisme’, wordt dan soms wel gezegd dat aardolie als het ware gezien kan worden als het bloed van de aarde.

Het probleem van de opwarming van de aarde sluit nauw aan bij het onderwerp aardolie. Er wordt in de media bijzonder veel aandacht besteed aan de gevolgen die de CO2-uitstoot zou hebben op het klimaat, maar bij nadere beschouwing lijkt het effect van CO2 op de opwarming van de aarde feitelijk zeer gering te zijn. Het klimaat zit ontzettend complex in elkaar en het wordt beïnvloed door zaken waar de wetenschap nog maar zeer beperkte kennis van heeft. De ionosfeer bijvoorbeeld is een laag rond de aarde waar de deeltjes door straling van de zon worden geïoniseerd en de processen die zich daar afspelen lijken een grote, maar veelal onbegrepen, invloed op het klimaat te hebben. Ondanks de complexiteit van het weer zijn er weldegelijk aanwijzingen dat het klimaat voortdurend aan verandering onderhevig is. De vraag is echter of dat primair wordt veroorzaakt door de toegenomen CO2-uitstoot, of dat er wellicht andere factoren aanwezig zijn die een veel grotere rol spelen. Het is in ieder geval duidelijk dat er grote economische belangen zijn verbonden met de aandacht voor CO2. Het bedrijfsleven en de politiek gebruiken dit thema immers veelvuldig om zichzelf via PR (public relations) een positief groen imago aan te meten. Aan dergelijke PR wordt veel geld uitgegeven omdat het voor bedrijven van groot belang is om een positief imago te hebben. Maar tot in hoeverre kunnen de wetenschappelijke bevindingen nog werkelijk objectief genoemd worden wanneer de economische en politieke belangen zo groot zijn? Diezelfde vraag kan trouwens ook gesteld worden bij de eerder genoemde controverse omtrent de oorsprong van aardolie.

Van de klimaatproblematiek en de meteorologie is de stap naar de natuurkunde niet al te groot. De onderwerpen uit de natuurkunde zijn zeer complex en ik benadruk dat de technische diepgang mijn pet in veel gevallen ver te boven gaat. Toch zijn dergelijke onderwerpen te belangrijk om simpelweg over te slaan. Er zijn gelukkig genoeg artikelen geschreven die wat eenvoudiger te begrijpen zijn en ik heb getracht datgene uit die artikelen te halen wat van belang lijkt te zijn. In principe zijn er in de moderne natuurkunde twee belangrijke theorieën: de relativiteitstheorie en de kwantummechanica. Het terrein van de macroscopische wereld, de planeten en sterren, wordt omschreven door de relativiteitstheorie; de kwantummechanica beschrijft het gebied van de allerkleinste, ofwel subatomaire deeltjes. Op dit moment zijn er ongeveer 200 van die subatomaire deeltjes bekend en die worden met behulp van het Standaardmodel omschreven en ingedeeld in grofweg twee hoofdfamilies: krachtvoelende fermionen en krachtdragende bosonen. De fermionen worden gezien als de bouwstenen van materie en een bekend voorbeeld van een fermion is het elektron. Om te verklaren hoe de fundamentele natuurkrachten worden overgedragen tussen de fermionen wordt de kwantumveldentheorie gebruikt. Deze theorie geeft een verklaring voor drie van de in totaal vier fundamentele natuurkrachten: de elektromagnetische en de sterke en zwakke kernkracht. De vierde kracht - de zwaartekracht - kan niet verklaard worden met de kwantumveldentheorie. Voor wat betreft de eerste drie natuurkrachten is het idee dat de krachten voortkomen uit materiedeeltjes (fermionen) die constant verschillende krachtdragende deeltjes (bosonen) uitzenden en absorberen. Bosonen worden dus voorgesteld als krachtdragende deeltjes die de fundamentele natuurkrachten overdragen aan de krachtvoelende deeltjes. Voorbeelden van bosonen zijn gluonen, waarmee protonen in een atoomkern aan elkaar blijven ‘kleven’, en fotonen, die corresponderen met de elektromagnetische kracht. Op die manier ontstaan de verschillende kwantumvelden, zoals het elektromagnetische veld. Kort gezegd komt het erop neer dat de fundamentele natuurkrachten worden overgebracht door de krachtdragende deeltjes, die zijn ontstaan ten gevolge van een uitwisseling tussen een krachtvoelend deeltje en het kwantumveld in kwestie. Alle deeltjes worden in die zin beschouwd als aangeslagen kwantumtoestanden van de verschillende kwantumvelden.

Een belangrijk uitgangspunt binnen de kwantummechanica vormt het idee dat de subatomaire deeltjes niet beschouwd moeten worden als pure materiedeeltjes, maar als golfpatronen. Dit uitgangspunt wordt zowel ondersteunt door de theoretische formules als door talloze experimenten. Bij het tweespletenexperiment bijvoorbeeld ontstaat er een golfachtig patroon wanneer beide spleten open zijn, ondanks dat er slechts één foton-‘deeltje’ tegelijk op de spleten afkomt. Dit merkwaardige fenomeen is een voorbeeld van het zogenaamde ‘golf-deeltje-dualisme’ van de kwantummechanica. Deeltjes worden in feite dus niet meer gezien als pure materie, maar als patronen van energie. Anders uitgedrukt: de krachtdragende en krachtvoelende deeltjes worden niet meer beschouwd als kleine biljartballetjes, maar als compacte golfjes in een energieveld, ofwel als aangeslagen toestanden in een kwantumveld. Dergelijke patronen van energie worden golffuncties genoemd en die patronen worden zeer nauwkeurig omschreven door de zogenaamde Schrödinger vergelijking. De oplossing van deze vergelijking, de golffunctie, beschrijft de waarschijnlijkheid om een deeltje in een bepaald deel van de ruimte aan te treffen en daarom heet de golffunctie ook wel een waarschijnlijkheidsgolf. Voor geen enkel punt in de ruimte geldt volgens deze vergelijking dat de kans op het aantreffen van een bepaald deeltje ‘nul’ is. De gangbare (Kopenhaagse) interpretatie stelt daarom dat ieder deeltje voorafgaand aan een meting in potentie op een oneindig aantal plekken tegelijkertijd aanwezig is. Bij een meting zal een deeltje dan in een bepaald punt van de ruimte gevonden worden en de interpretatie is dat de waarschijnlijkheidsgolf op dat moment als het ware ‘instort vanuit een superpositie’, waardoor het deeltje zich in de werkelijkheid lokaliseert.

Een aanvulling op deze interpretatie vormt de onzekerheidsrelatie van Heisenberg, die stelt dat volledige informatie over de energie van een deeltje op een zekere plaats en tijdstip niet bestaat: als de plaats bekend is, dan is de snelheid onzeker en omgekeerd geldt hetzelfde. Dit is gebaseerd op de eigenschappen van golven: van een golf in het water is het bijvoorbeeld wel mogelijk om aan te wijzen waar het water verstoord werd of waar het punt ligt met de hoogste amplitude, maar een golf heeft geen exacte plaats of tijd. In de kwantummechanica wordt ieder deeltje beschouwd als een golfpakketje en daarom is de onzekerheidsrelatie van toepassing. Bovendien speelt er bij de meting van de allerkleinste deeltjes nog iets anders: voor iedere meting is er op zijn minst één deeltje van energie nodig om de meting te registreren. Dit geeft echter altijd een verstoring van de meting. De gangbare interpretatie van deze onzekerheidsrelatie van Heisenberg is dat er overal, zelfs in een absoluut vacuüm, een kans bestaat dat een willekeurig deeltje ergens opduikt. Een elektron heeft volgens deze interpretatie dus geen vaste plaats, maar zijn positie is eerder een kansboogje dat over de ruimte is uitgesmeerd. Theoretisch kan het elektron dus overal worden gevonden, maar het meest waarschijnlijk is dat een elektron gewoon in de schil rondom een atoomkern wordt aangetroffen. De onzekerheidsrelatie geldt voor ieder deeltje: ieder deeltje zou dus in theorie overal in de ruimte aangetroffen kunnen worden en daarom is de gedachte dat ieder punt in de ruimte, zelfs een vacuüm met de absolutie temperatuur van het nulpunt, is doortrokken van zogenaamde kwantumruis, of kwantumfluctuaties. Overal zouden in theorie allerlei deeltjes opduiken, die echter direct weer opgeheven worden door een corresponderend antideeltje. Deze kwantumfluctuaties worden verklaard door de veronderstelde aanwezigheid van een onderliggend kwantumveld (ook wel kwantumvacuüm) dat zou bestaan uit elektro-magnetische stralingsvelden (nulpuntenergievelden) en kortlevende virtuele deeltjes. Dit onderliggende veld wordt gezien als een alomtegenwoordig medium dat in principe bestaat uit oneindige energie. Het kwantumveld is voor de wetenschap het ultieme bodemniveau van de werkelijkheid, als het ware de zee waar de werkelijkheid op drijft.

Misschien is het daarom enigszins vreemd te noemen dat er relatief weinig aandacht wordt besteed aan onderzoek naar dit fundamentele veld. De verklaring hiervoor zou kunnen zijn dat de wetenschap niet zoveel kan met het concept van een onderliggend kwantumveld. Volgens de gangbare theorie wordt ieder deeltje immers direct weer opgeheven door een corresponderend antideeltje. Ook bevindt dit onderzoeksgebied zich in een voor wetenschappers onaantrekkelijke zweverige sfeer, omdat de suggestie van het vrij kunnen maken van oneindige energie veel aandacht heeft getrokken van bijvoorbeeld de New Age beweging. Toch zijn er weldegelijk verschillende verschijnselen en experimenten die inderdaad wijzen op het bestaan van een dergelijk onderliggend veld van energie, zoals het Casimir-effect en Bells theorema van non-lokaliteit. Het Casimir-effect is het natuurkundige verschijnsel dat twee bij elkaar geplaatste metalen platen in een vacuüm door kwantumfluctuaties naar elkaar toe worden gedreven. Het theorema van Bell zegt dat het gedrag van deeltjes die eerst met elkaar in interactie staan en dan van elkaar worden verwijderd, niet verklaard kan worden met signalen die net zo snel of langzamer gaan dan de lichtsnelheid. De deeltjes lijken op relatief grote afstand in een directe verbinding met elkaar te staan en daarom wordt het verschijnsel ook wel ‘non-lokaliteit’ of kwantumverstrengeling genoemd. Dit verschijnsel gaat echter in tegen de natuurkundige wet die stelt dat de lichtsnelheid de maximale snelheid is. De verklaring voor dit fenomeen wordt gezocht in het bestaan van het onderliggende kwantumveld waarin dergelijke non-lokale verschijnselen hun oorsprong zouden vinden.

De kwantumtheorie wordt gezien als één van de meest succesvolle wetenschappelijke theorieën die ooit zijn bedacht. De reden daarvoor is dat het model er nauwkeurig in slaagt om allerlei zaken te voorspellen en bovendien heeft het geleid tot een aantal bruikbare innovaties. Er wordt bijvoorbeeld veel verwacht van kwantumcomputers die functioneren op basis van het fenomeen kwantumverstrengeling. Toch zijn er een aantal belangrijke tekortkomingen aan de theorie die de wetenschap zelf deels ook onderkent. Een belangrijk en actueel probleem is bijvoorbeeld de massa van deeltjes. Het standaardmodel en de kwantumfysica veronderstellen immers dat de elementaire deeltjes overal, constant en willekeurig vanuit het niets kunnen verschijnen en direct weer verdwijnen. Dat betekent dat de deeltjes dan volstrekt structuurloos, oneindig klein en dimensieloos moeten zijn. Dit geeft ten eerste allerlei mathematische problemen, die opgelost lijken te worden met trucs zoals het vervangen van de oneindigheid in de formules door constanten: een arbitrair proces dat ‘renormalisatie’ wordt genoemd. Ten tweede is het met deze onwaarschijnlijke eigenschappen van deeltjes onmogelijk gebleken om te verklaren waarom deeltjes massa hebben. In de praktijk kan de massa van de bouwstenen van materie (fermionen) echter eenvoudig worden gemeten, zodat er dus iets moet ontbreken aan de theorie. Men veronderstelt daarom het bestaan van een extra deeltje: het Higgs-boson. Via een interactie met het eveneens hypothetische Higgs-veld zouden de deeltjes dan op de een of andere manier aan hun massa komen. Het voortbestaan van de huidige theorieën is voor een belangrijk deel afhankelijk van het bestaan van dit deeltje en men hoopt het daarom te kunnen aantonen met de grote deeltjesversneller in Zwitserland. Het is echter de vraag of een dergelijk fundamenteel deeltje wel werkelijk bestaat of dat het misschien slechts een kunstmatige toevoeging is geweest om een gebrek van de theorie te camoufleren. Overigens geldt voor een aanzienlijk deel van de andere subatomaire deeltjes dat ze ook nooit direct zijn aangetoond, maar dat hun bestaan indirect is afgeleid uit de gehanteerde theorieën. De zoektocht naar steeds kleinere deeltjes met behulp van deeltjesversnellers levert namelijk zoveel data op dat er slechts met behulp van voorgeprogrammeerde modellen nuttige informatie uit valt te halen. Men zoekt dus in de data naar patronen die verwacht worden en daarop volgt dan een interpretatie. Iedere interpretatie is daarom gebaseerd op van te voren bepaalde aannames en die zouden in principe ook onwaar kunnen zijn.

Een ander evident probleem van de natuurkunde is dat het tot op heden niet lukt om de vier fundamentele natuurkrachten in één theorie samen te bundelen. De kwantumfysica beschrijft er namelijk drie, maar de vierde past niet in het model. Die vierde kracht is de zwaartekracht en die wordt omschreven als een kromming van de ruimtetijd door de relativiteitstheorie, terwijl de overige drie krachten beschreven worden als de uitwisseling tussen krachtdragende deeltjes. Deze twee theorieën zijn onverenigbaar gebleken. Lange tijd hebben wetenschappers daarom gezocht naar een alternatief concept om de krachten wel in één theorie te beschrijven en over het algemeen wordt de snaartheorie als grootste kanshebber beschouwd. De snaartheorie veronderstelt dat deeltjes in werkelijkheid zeer kleine (10-33 cm), trillende, eendimensionale snaren zijn, die zouden bestaan in de tien dimensies van de ‘ruimtetijd’. Dit illustreert naar mijn idee een algemeen probleem van de natuurkunde: de verklaringen bevatten zodanig veel abstracties dat de geloofwaardigheid soms verloren gaat. Al die abstracte theorieën lijken erop te wijzen dat de natuurkunde zich als het ware in mathematische en onlogische kronkels moet wringen om de modellen overeind te kunnen houden. Goed beschouwd lijkt het erop dat de natuurkundigen genoodzaakt zijn om steeds meer complexiteit in hun formules aan te brengen zodat onverwachte resultaten toch ‘verklaard’ kunnen worden vanuit de natuurkundige consensus. Dat levert echter allerlei mathematische abstracties op die in een bepaald opzicht misschien heel nuttig kunnen zijn als model, maar die op andere punten duidelijk te kort schieten en bovendien niets werkelijk verklaren. Hetzelfde geldt naar mijn idee ook voor de astronomie, waar met behulp van precies dezelfde abstracties onderwerpen zoals de oerknaltheorie en zwarte gaten verklaard worden. Voorbeelden van de gebruikte abstracties zijn termen als gekromde ruimtetijd, donkere energie en singulariteit (oneindig kleine ruimtepunten).

Het is moeilijk voor te stellen hoe al deze mathematische abstracties, zoals volstrekt structuurloze, oneindig kleine en dimensieloze deeltjes, de concrete werkelijkheid zouden kunnen vormen. Hetzelfde geldt in mijn ogen voor zaken als singulariteit, gekromde ruimtetijd en eendimensionale snaren. Ook het idee dat zogenaamde waarschijnlijkheidsgolven, die feitelijk niet meer zijn dan een mathematische constructie, zouden kunnen ‘instorten’ tot een gelokaliseerd deeltje, lijkt een voorbeeld te zijn van het verwisselen van een abstract idee met de werkelijkheid. Al deze concepten zijn op zich nuttig in een bepaalde context, maar ze lijken toch voornamelijk voort te komen uit de menselijke fantasie. Het is immers vrijwel onmogelijk voor te stellen hoe dergelijke abstracties de concrete werkelijk kunnen beïnvloeden, en ze verklaren naar mijn idee dan ook weinig.

Een kernbegrip binnen de natuurkunde is energie, maar ook dit lijkt bij nader inzien een vrij abstract en leeg begrip te zijn. Zoals eerder gezegd worden de fundamentele deeltjes in de kwantummechanica feitelijk niet meer gezien als pure materie, maar als patronen van energie. De moderne wetenschap heeft de stof zover ontleed dat ze lijkt te verdwijnen in wolkjes energie en die patronen van energie zouden georganiseerd worden door alomtegenwoordige energievelden: het zwaartekracht veld en het elektromagnetische veld bijvoorbeeld. Deze velden zijn volgens de wetenschap noch ruimte noch materie, maar ze beïnvloeden de materie wel: de velden bevatten dus energie. Energie wordt gedefinieerd als ‘het vermogen tot het verrichten van arbeid’ en het kan daarom opgevat worden als een vorm van beweging of activiteit. Nu zouden de energievelden zich volgens de wetenschap als golven voort kunnen planten door absoluut lege ruimte, wat erop neerkomt dat energie onafhankelijk van materie zou kunnen bestaan. Dit is echter een moeilijk voor te stellen gedachte, want het lijkt een vanzelfsprekende waarheid dat er geen golfbeweging of energie kan zijn zonder dat er iets golft of beweegt. Een logischer gedachte is naar mijn idee dat wanneer de ruimte slechts absolute leegte zou zijn, dat het dan feitelijk niet zou bestaan en dat er ook niets in zou bestaan of doorheen zou kunnen bewegen.

De natuurkunde hanteert dus het idee dat gebieden zonder materie absoluut leeg zijn, maar toch wil ze die leegte niet ‘niets’ noemen. Zelfs een absoluut vacuüm is volgens de experimenten en de theorie immers nog vol van onmeetbare activiteit: de kwantumfluctuaties in het onderliggende kwantumveld. Dit onderliggende veld vormt enerzijds een verklaring voor een aantal belangrijke verschijnselen, zoals non-lokaliteit, anderzijds wordt ook deze theorie van een onderliggend veld gekenmerkt door allerlei abstracte en onlogische eigenschappen. Het zou namelijk een absolute en structuurloze homogeniteit zijn: een ondeelbare eenheid dus, die volstrekt plaats-, tijd- en afmetingloos is. Het lijkt echter moeilijk voor te stellen hoe een volstrekt homogene en ondeelbare structuur, of dat nu een fermion of kwantumveld is, deel zou kunnen nemen aan een interactie met andere fysieke structuren. Interactie impliceert immers het uitwisselen van energie of kracht waardoor er een vervorming optreedt in de interne structuur van een entiteit. Wanneer die structuur echter volstrekt homogeen zou zijn, dan zou er geen sprake zijn van een interne structuur en zou er ook geen vervorming kunnen optreden. De kracht van de interactie zou dan altijd afketsen en in feite oneindig snel moeten doorschieten naar de andere kant. Op basis van het gegeven dat er voortdurend allerlei interacties plaatsvinden, zou de logische conclusie dan ook zijn dat iedere interactie per definitie vraagt om een interne structuur die vervormd kan worden. Absolute homogeniteit en ondeelbaarheid zijn volgens deze logica dan ook uitgesloten en een fundamenteel ondeelbaar deeltje of veld zou alleen kunnen bestaan wanneer er een toevlucht wordt gezocht in de talrijke abstracties en mathematische trucs van de natuurkunde.

De natuurkunde slaagt er naar mijn idee niet in om een rationele, begrijpelijke en causale verklaring voor de natuur te geven. De theorieën van de natuurkunde zijn eerder contra-intuïtief en vreemd te noemen. Misschien ligt de verklaring voor die ontoereikendheid van de natuurkunde voor een groot deel in de methode die wordt gehanteerd. Op alle terreinen van de wetenschap, ook in de natuurkunde, is men sinds de 17e en 18e eeuw te werk gegaan via een methode van verregaande versimplificatie en reductie tot materiële processen. Bovendien heeft er in de wetenschap altijd een onbegrensd vertrouwen bestaan in het vermogen van de menselijke ratio om de geheimen van de kosmos te ontrafelen. Het universum is door de wetenschap altijd gezien als een mechaniek, een machine die net als een computer te herleiden zou zijn tot losse onderdelen. Deze eenzijdige denkmethode heeft weliswaar veel kennis opgeleverd, maar het vormt misschien ook een beperking voor het krijgen van een verder begrip van de wereld. Iets dat leeft kan naar mijn idee namelijk niet herleid worden tot louter losse onderdelen. Zoals ik eerder al zei, denk ik dat alles wat bestaat in feite ‘leeft’ omdat er naar mijn idee aan alles bewustzijn ten grondslag ligt. Voor een begrip van de kosmos, of zelfs maar een onderdeel daarvan, lijkt de klassieke wetenschappelijke methode dan ook niet zo erg geschikt omdat bewustzijn simpelweg niet opgesplitst kan worden. Het totaal van het leven zal dan altijd meer blijken te zijn dan de som der delen. Het idee dat de menselijke ratio via de klassieke wetenschappelijke methode in staat zou zijn de kosmos volledig te begrijpen als een logisch functionerende ‘machine’ kan naar mijn idee dan ook niet kloppen, omdat er dan voorbij wordt gegaan aan het belang van het achterliggende principe van bewustzijn.

De wetenschap ziet materie als patronen van energie en dat lijkt misschien in de buurt te komen van het idee dat er aan alles bewustzijn ten grondslag ligt. Toch is er een groot verschil, want hoewel bewustzijn omschreven zou kunnen worden als energie, is het tegelijkertijd veel meer dan de ‘dode en blinde’ energie van de wetenschap. De wetenschappelijke opvatting dat alles energie is, staat nog ver af van het eerder beschreven idee, namelijk dat leven een onafscheidelijke eenheid vormt met materie en bewustzijn. Een ander verschil in opvatting is dat bewustzijn, in tegenstelling tot de energie van de wetenschap, niet volledig onafhankelijk van materie kan bestaan, want dan zou hetzelfde probleem gelden voor bewustzijn als voor bijvoorbeeld de krachtvelden: iets dat puur non-materieel is, kan volgens de logica namelijk niet op iets stoffelijks inwerken.

De sleutel tot een verder begrip ligt denk ik in het volgende: wat wij waarnemen als materie kan misschien omgeschreven worden als een figuurlijke octaaf binnen een oneindig spectrum van bewustzijn. Met behulp van de moderne techniek is de mens in staat tot het waarnemen van ongeveer 100 octaven van het elektromagnetische spectrum, variërend van radiogolven tot licht en gammastraling, maar er is geen reden om aan te nemen dat dit spectrum ergens een begin of einde heeft. Een belangrijke eigenschap van deze straling is dat golven van voldoende verschillende frequentie niet met elkaar interfereren, zodat ze zonder problemen door elkaar kunnen bewegen. Als materie nu wordt opgevat als de kristallisatie van straling uit het bewustzijn-/licht-/energiespectrum, dan lijkt het redelijk om aan te nemen dat de oneindigheid van dit spectrum ook inhoudt dat er een oneindig aantal graden van relatieve materie bestaat. Ons waarneembare universum vormt dan als het ware één ‘octaaf’ binnen een oneindig spectrum van bewustzijn, en het wordt tegelijkertijd doortrokken door een oneindig aantal andere werelden die buiten ons bereik van waarneming liggen. Wat wij bewustzijn of geest noemen, zou dan beschouwd kunnen worden als de relatief hoogste en subtielste vorm van energie en wat wij waarnemen als materie is dan de relatief laagste vorm van energie binnen ons bereik.

Ik denk dat dit concept van de relativiteit van onze wereld ten opzichte van het bestaan van diepere niveaus van de werkelijkheid noodzakelijk is om te komen tot een logische, causale en begrijpelijke verklaring van de basisconcepten van de natuurkunde. Het onderkennen van het bestaan van een alomtegenwoordig onderliggend veld vormt waarschijnlijk het belangrijkste onderdeel van die verklaring. In bepaalde opzichten zou het door de wetenschap veronderstelde kwantumveld misschien gezien kunnen worden als een dergelijk alomtegenwoordig onderliggend veld, maar dit concept lijkt te veel mathematische abstracties te bevatten om te kunnen dienen als een werkelijke verklaring. Het idee van het kwantumveld heeft echter wel bepaalde kenmerken van een bruikbaar wetenschappelijk idee uit de 19e eeuw: wetenschappers geloofden toen namelijk dat golfbeweging plaatsvond in een universeel medium dat de ether werd genoemd. In het begin van de 20ste eeuw werd deze hypothese echter verlaten omdat de ether chemisch en stoffelijk onnaspeurbaar bleek, maar een verklaring voor de onvindbaarheid van de ether zou kunnen zijn dat deze bestaat uit zeer ijle of juist zeer dichte ‘substantie’ die buiten ons waarneembare spectrum, ofwel buiten onze octaaf ligt. Dat deze substantie niet waargenomen kan worden door de wetenschap betekent dus niet automatisch dat er dan achter onze materie slechts een absoluut homogene energie-eenheid schuil gaat. Materie zou volgens de ethertheorie voorgesteld kunnen worden als de concentratie van een relatief homogene ether die eraan ten grondslag ligt. Verder onderzoek zou waarschijnlijk aantonen dat deze relatief homogene ether eveneens een interne structuur bezit van deeltjes, die op hun beurt weer de concentratie zijn van een dieperliggende ether enzovoort. Naar mijn idee vormt het bestaan van deze ‘kosmische ethers’ de meest geschikte verklaring voor de natuur. In die ether liggen dan zowel leven als bewustzijn in allerlei gradaties besloten en in zekere zin is het ook substantieel, tot in zoverre dat het altijd deelbaar is en een interne structuur heeft.

Met behulp van de ethertheorie kunnen een aantal concrete zaken logischer uitgelegd worden, bijvoorbeeld het eerder besproken verschijnsel van non-lokaliteit. Dit fenomeen van non-lokaliteit, waarbij er volgens de wetenschap een oneindig snelle, ofwel directe, verbinding is tussen twee deeltjes, zou namelijk verklaard kunnen worden door het idee dat de signalen door de subtiele ether veel sneller voortbewegen dan licht, wat echter niet betekent dat er sprake zou moeten zijn van een oneindige snelheid. Bepaalde paranormale verschijnselen, zoals telepathie, zijn misschien op eenzelfde manier te verklaren met behulp van ethervelden. De zwaartekracht wordt op basis van de ethertheorie verklaard als stromingen van de ether zelf. Elektromagnetische straling zou volgens de ethertheorie voortkomen uit golfbewegingen die worden overgedragen door de ether en materie zou worden gegenereerd door vortex bewegingen (draaiingen) in de ether. Ook is er met behulp van de ethertheorie een andere uitleg mogelijk van de eerder genoemde Schrödingervergelijking: die vergelijking vertelt volgens de ethertheorie namelijk iets over de kans dat een deeltje op een bepaalde plaats van de ruimte wordt gevonden, en niet iets - zoals in de gebruikelijke interpretatie - over de kans dat een deeltje ‘in de werkelijk terecht komt’. Het idee dat ieder deeltje altijd een concreet bestaan in de werkelijkheid heeft, lijkt in ieder geval een stuk logischer dan de speculatie dat een deeltje zomaar uit het niets kan ‘instorten in de werkelijkheid’. Het patroon dat door een deeltje gevolgd wordt ligt volgens de ethertheorie besloten in een subtiel en verborgen niveau van bestaan, waardoor de relatieve illusie kan worden gewekt dat deeltjes overal willekeurig verschijnen. Op die manier wordt ook de onzekerheidsrelatie van Heisenberg uitgelegd: volgens de ethertheorie is elke meting inderdaad onzeker, maar die onzekerheid is slechts relatief omdat er een verborgen organiserend patroon besloten zou liggen in een dieper niveau van bestaan.

Een aantal moderne wetenschappers richt zich op de verdere ontwikkeling van het oude idee van de ethervelden en de modellen die zij ontwikkelen lijken in ieder geval rationeler te zijn dan de abstracties vanuit de natuurkundige consensus. Die alternatieve modellen beperken zich overigens niet alleen tot de natuurkunde, ook in bijvoorbeeld de biologie komen ze terug. Een bekend voorbeeld daarvan is de theorie van Sheldrake die uitgaat van het bestaan van morfogenetische velden, welke zouden zorgen voor de ontwikkeling en instandhouding van organismen. Dergelijke theorieën hebben nieuwe terreinen van de wetenschap ontsloten en het is interessant om die ontwikkeling te volgen. Wat echter opvalt aan deze alternatieve modellen is dat ze nagenoeg allemaal voorbij lijken te gaan aan het idee van een achterliggend principe van bewustzijn. In de wetenschap wordt er namelijk vrijwel standaard vanuit gegaan dat elke gebeurtenis willekeurig plaatsvindt. Dat wij een gebeurtenis niet kunnen voorspellen, of de oorzaak niet kunnen aanwijzen, hoeft echter niet te betekenen dat er dan ook geen oorzaak is. Misschien dat er op een dieper niveau wel oorzaken zijn aan te wijzen, die wij echter niet als zodanig kunnen herkennen. David Bohm is een van de weinige natuurkundigen die zich wel heeft bezig gehouden met het belang van bewustzijn en hij was van mening dat causaliteit niet zomaar uitgesloten kon worden. Hij dacht dat alle materiële dingen ook mentaal zijn en dat er oneindig veel meer subtiele niveaus van materie bestaan dan waarvan we ons bewust zijn, die bovendien allemaal met elkaar verbonden zijn. Hij geloofde daarbij dat er een impliciete orde ten grondslag lag aan deze eindeloze niveaus van materie, een impliciete orde waarin ook een verborgen causaliteit besloten zou kunnen liggen. Ook dacht hij dat zowel leven als bewustzijn diep zijn geworteld in de impliciete orde, zodat die beide een belangrijke rol spelen bij de manifestatie van materie. David Bohm ging met zijn holistische visie in tegen het reductionisme van de wetenschap. Hij dacht dat de mens de werkingen van de natuur nooit goed zou kunnen verklaren wanneer er alleen gekeken wordt naar de som van alle losse componenten. Een dergelijke reductionistische werkwijze is naar mijn idee inderdaad vaak vruchteloos omdat het totaal van het leven altijd meer zal blijken te zijn dan de som der delen.

Dat wil echter niet zeggen dat iedere poging tot begrip van de natuur dan zinloos is, want er zijn misschien geschiktere methoden om tot een relatief goed begrip van de werkingen van de natuur te komen. Het lijkt dan echter wel van belang dat onze werkelijkheid wordt gezien als relatief ten opzichte van een oneindig aantal diepere niveaus van bestaan. Daarom heb ik de gedachte ‘dat er aan alles een oneindig beginsel ten grondslag ligt, waarvan de essentie vaak wordt omschreven als bewustzijn’, het grondthema van deze tekst genoemd. Dit grenzeloze bewustzijn zou zich als het ware tonen door de manifestatie van een oneindig aantal concrete (eindige) entiteiten of niveaus van bestaan. Onze wereld is daar dan één van, net zoals ieder atoom, ieder mens enzovoort. De natuur vormt zo een eenheid in verscheidenheid: één in essentie, veelzijdig in vorm. De gedachte dat het grenzeloze ‘zich manifesteert’ of ‘zich toont’ is overigens slechts een beperkte beeldspraak, want het grenzeloze is per definitie onkenbaar en iedere poging tot omschrijving van het grenzeloze houdt feitelijk een beperking in. Het grenzeloze kan dan dus eigenlijk niet gezien worden als een entiteit die dingen ‘doet’, maar die beperkende beeldspraak is misschien wel nuttig om in ieder geval een idee te krijgen van het concept. De essentie van het grenzeloze beginsel wordt omschreven als bewustzijn en van dit bewustzijn wordt weer gezegd dat het een onafscheidelijke eenheid vormt met zowel leven als materie. De essentie van het grenzeloze zou dan nog preciezer omschreven kunnen worden als de eenheid van bewustzijn-leven-materie. Ieder systeem, bijvoorbeeld een plant, mens, zon of een atoom, is dan een bewuste, levende en substantiële entiteit, feitelijk dus de eenheid van bewustzijn-leven-materie die ‘zich manifesteert’ in een bepaalde range binnen het oneindige spectrum. Als alles inderdaad is gebaseerd op diezelfde essentie, dan zouden er ook algemeen geldende structurele, geometrische (phi) en evolutionaire principes moeten bestaan, die zowel gelden in de microkosmos als de macrokosmos. Dit principe van analogie (zo boven, zo beneden) lijkt, samen met besef van de relativiteit van onze wereld en de samenhang met bewustzijn, van vitaal belang te zijn om zo een stapje dichter te komen tot begrip van de werkelijkheid.

Er is tot slot nog een punt met betrekking tot de natuurkunde dat ik niet onvermeld wil laten. De ontwikkeling van de atoombom heeft namelijk duidelijk gemaakt dat natuurkundige kennis grote gevolgen kan hebben. Op vergelijkbare wijze zouden ook de praktische toepassingen van de ethertheorie potentieel een zeer groot gevaar kunnen opleveren. De beschikking over een dergelijke onuitputtelijke energiebron betekent namelijk automatisch ook de beschikking over een verwoestend wapen. Wetenschappers als Keely en Tesla leken op een gegeven moment op het spoor te zijn van een methode om deze zogenaamde ‘vrije energie’ te benutten, maar zowel Keely als Tesla zijn uiteindelijk gestuit op aanzienlijke tegenwerkingen. De speculatie is dat de energie- en oliemaatschappijen hier een rol in hebben gespeeld, omdat hun inkomsten zouden opdrogen met de komst van vrije energie. Een andere speculatie is dat het gevaar van een onuitputtelijke energiebron misschien zo groot is dat het concept van de ether als het ware niet geaccepteerd mocht worden. Beide speculaties zouden een kern van waarheid kunnen bevatten, maar naar mijn idee kan in ieder geval met meer zekerheid worden vastgesteld dat de ontwikkeling van geloofwaardige nieuwe inzichten voor een belangrijk deel is bemoeilijkt door de reductionistische en materialistische methode van de wetenschap.

Een duidelijk voorbeeld van de ontoereikendheid van de gebruikte wetenschappelijke methode is ook te vinden in de biologie. DNA wordt door veel biologen gezien als dé verklaring voor alle levensprocessen, maar dat lijkt wat overdreven. DNA reguleert inderdaad de vorming van eiwitten, de bouwstenen van ons lichaam, en is daarom belangrijk. Maar het verklaart niet hoe die losse bouwstenen zich organiseren tot een complex functionerend organisme, of hoe er uit één cel een baby kan groeien. Dit proces, waarbij enkele identieke cellen zich gaan delen, differentiëren en specialiseren zodanig dat ze gezamenlijk een organisme vormen, wordt morfogenese genoemd. Het feit dat alle cellen van een organisme dezelfde genetische code hebben en zich toch op de een of andere manier anders gedragen en weefsels en organen opbouwen van verschillende structuren, lijkt te wijzen op een vormgevende invloed die buiten het DNA ligt. Een vergelijkbaar proces valt overigens ook waar te nemen tussen organismen onderling, bijvoorbeeld bij mierenkolonies waar op spontane en onverklaarbare wijze zeer complexe nesten ontstaan. De mechanistische uiteenzettingen van ontwikkelingsbiologen kunnen deze processen waarbij zich spontaan complexe structuren vormen eigenlijk niet goed verklaren. Sommige onderzoekers zoeken de verklaring daarom in factoren die tot nu toe niet door de natuurwetenschappen erkend worden. Een bekend voorbeeld daarvan is de al eerder genoemde theorie van Sheldrake, die uitgaat van het bestaan van ‘morfogenetische velden’. Volgens Sheldrake wordt de ontwikkeling en de instandhouding van de lichamen van organismen geleid door deze morfogenetische velden. Een dergelijke verklaring op basis van het bestaan van vormgevende velden lijkt in mijn ogen inderdaad aannemelijker dan de mechanistische verklaringen vanuit de ontwikkelingsbiologie. In aanvulling op de ‘morfogenetische velden theorie’ beweren sommige onderzoekers dat DNA zou functioneren als de dynamische ontvanger van informatie uit de morfogenetische velden. Het is een interessante theorie, die echter meer gebaseerd is op speculatie dan op empirische feiten. Dat hoeft echter niet direct een reden te zijn om deze theorie opzij te schuiven, want de kennis omtrent de complexe eigenschappen van DNA is nog lang niet compleet.

Een ander voorbeeld van een voor de wetenschap moeilijk te verklaren fenomeen is de oorsprong van denkprocessen. Meestal wordt er binnen de wetenschap vanuit gegaan dat het denken een bijproduct van de materie is. Er zijn echter ook genoeg theorieën ontwikkeld die de bron van het denken niet puur in de materie plaatsen. Zelf zie ik meer in de theorieën die de oorsprong van gedachten en het denken zoeken in bewustzijnsvelden (velden van kosmische ether). Het brein is dan misschien niet de directe bron van onze ervaringen, maar eerder de ontvanger of verwerkingseenheid van de informatie die besloten ligt in subtiele bewustzijnsvelden die ons omringen. Onze herinneringen zijn dan niet aanwezig in het brein zelf, maar in de velden om ons heen. Eén van de kernideeën over dergelijke bewustzijnsvelden is dat het deze velden zijn die alles fundamenteel met elkaar verbinden: ondanks de oppervlakkige afgescheidenheid vormt alles in essentie toch een wezenlijke eenheid. Die verbondenheid wordt soms religieus geïnterpreteerd en ik denk inderdaad dat wetenschap en religie op dit punt als het ware in elkaar kunnen overvloeien. De fundamentele verbondenheid van alles wat bestaat en de verantwoordelijkheid die eruit voortkomt, lijken de grondslag te vormen van de meeste religies. Vrijwel alle religies zijn echter in meer of mindere mate ontaard in dogmatisme, maar toch lijkt onzelfzuchtigheid de gemeenschappelijke factor te zijn die in bijna alle godsdiensten is terug te vinden. Het thema van karma en reïncarnatie is hier vaak nauw mee verbonden en misschien dat karma en reïncarnatie in hun zuivere uitleg inderdaad nodig zijn om het verhaal compleet maken. Het uitgangspunt daarbij is dan dat de mens een samengesteld wezen zou zijn, met een lagere en een hogere natuur.

Het denkbeeld van deze samengestelde natuur speelt in de wereldgeschiedenis een prominente rol. De strijd tussen de hogere en lagere eigenschappen van de mens is een vast terugkerend thema in de kunst en literatuur en ook in de psychologie en religies. In die laatste twee is vaak een verdere verdeling van de menselijke constitutie te vinden in een aantal beginselen, bijvoorbeeld drie (christendom) of zeven (hindoeïsme). Het idee dat de mens een samengesteld wezen zou zijn, volgt min of meer uit het eerder beschreven idee, namelijk dat iedere entiteit in de kern gezien zou kunnen worden als de manifestatie van de eenheid bewustzijn-leven-materie. Het bewustzijn-leven gebruikt zo als het ware ‘voertuigen van materie’ om zich te manifesteren binnen een bepaald gebied van het oneindige bewustzijnsspectrum. Wat wij binnen ons gebied waarnemen als materie bevindt zich volgens deze redenatie aan de kant van het spectrum met het laagste trillingsgetal (grootste dichtheid). Onze gedachten daarentegen bevinden zich meer aan de kant met een hoger trillingsgetal en zijn daardoor ijler. Iedere entiteit, zo ook de mens, zou op die manier gezien kunnen worden als een samengesteld wezen met een hogere en lagere natuur. De verschillende menselijke beginselen worden wel omschreven als een aantal brandpunten die de energieën van hogere en lagere aard ontrekken aan de ons omringende velden van kosmische ether. Al deze energieën samen vormen dan de samengestelde constitutie van de mens met een hogere en lagere natuur. Een verstoring van deze energiestromen zou een grote rol kunnen spelen bij ziekte en gezondheid, maar de Westerse geneeskunde lijkt hier grotendeels aan voorbij te gaan.

Leest u verder bij het tweede deel van dit artikel

II GENEESKUNDE

De geneeskunde is namelijk bij uitstek materialistisch en reductionistisch van aard. Dat wil zeggen dat de medische wetenschap de mens voornamelijk ziet als een voorspelbare en deel-voor-deel analyseerbare machine, als een klok maar dan met veel meer onderdelen. Die aanpak heeft enerzijds ontegenzeggelijk veel kennis opgeleverd, maar anderzijds is er ook een belangrijke keerzijde. Behalve wetenschappelijke kennis levert die aanpak vooral ook enorme sommen geld op en dat geld speelt naar mijn idee een sleutelrol. Een industrie die veel geld wil verdienen aan het repareren van mensen kan namelijk niet zonder een mensbeeld dat is gebaseerd op reductionisme en materialisme. Alleen als je kunt blijven volhouden dat een bepaald ziektebeeld altijd is te herleiden tot een specifieke oorzaak, kun je daar medicijnen voor ontwikkelen en patenten op aanvragen. Maar de meeste ziektebeelden zijn misschien wel meer holistisch van aard. Dat wil zeggen dat de ziekte niet verklaard kan worden door de mens op te splitsen in afzonderlijke componenten en dat een behandeling dus meer gericht zou moeten zijn op een totaalaanpak dan op een medicatiekuur.

Er is nog een tweede reden waarom geld een sleutelrol speelt. Een farmaceutisch bedrijf dat winst wil maken heeft er namelijk primair geen belang bij als mensen effectief genezen en gezond blijven. Dan zouden de inkomsten al snel opdrogen en het bedrijf zou failliet gaan. Aangezien de farmaceutische industrie een groot en belangrijk onderdeel vormt van de economie, kunnen we eigenlijk ook niet anders verwachten dan dat ze zichzelf gedraagt als een bedrijf dat voornamelijk zoveel mogelijk winst wil maken. De meeste winst zal gemaakt worden wanneer de afzetmarkt zo groot mogelijk is en dat betekent voor de farmacie een markt waarin zoveel mogelijk mensen zich voor een zo lang mogelijke tijd ‘niet helemaal gezond’ voelen, of chronisch ziek zijn. Ieder succesvol bedrijf in het huidige economische systeem is succesvol omdat het er in slaagt een grote afzetmarkt te creëren en naar mijn idee geldt dit ook voor de farmaceutische bedrijven. Vrijwel ieder groot bedrijf functioneert immers voornamelijk op basis van het principe van winstmaximalisatie zodat de aandeelhouders (onder andere de banken en verzekeraars) tevreden worden gehouden. In een dergelijk systeem, waarin het voortbestaan afhankelijk is van de winst, blijft er weinig plaats over voor idealen en moraal. Dit lijkt voor vrijwel alle grote bedrijven te gelden, inclusief de farmaceutische industrie. Om te voorkomen dat men op grote schaal tot dergelijke conclusies komt, is het de farmacie er alles aan gelegen om in de beeldvorming het idee te laten bestaan dat de farmaceutische industrie weldegelijk onze grootste bondgenoot is in het zogenaamde ‘gevecht tegen ziektes’. Ziektes en medicijnen zijn daardoor min of meer marketingproducten geworden die gepromoot moeten worden. Het belang van de marketing blijkt wel uit de enorme hoeveelheid geld die erin omgaat.

Geld mag dan een sleutelrol spelen, de medische wereld speelt ook in op de huidige tijdsgeest. In de hedendaagse samenleving heeft gezondheid een zeer centrale betekenis gekregen. Er verschijnen bijvoorbeeld talloze boeken, websites en tv-programma’s die allemaal gericht zijn op gezondheid. Onze cultuur wordt wel treffend omschreven als een gezondheidscultus, waarin getracht wordt de angst voor de dood te bezweren met de geneeskunde en waarin gezondheid wordt gezien als het hoogste goed en ziekte als het kwaad. Deze eenzijdige kijk op het leven lijkt voor een belangrijk deel voort te komen uit een sterke geneigdheid tot materialisme. In de Westerse wereld identificeert een aanzienlijk deel van de mensen zichzelf immers voornamelijk met het fysieke lichaam. Het materialistische perspectief impliceert daarbij een volstrekte eindigheid van het leven en daarom speelt de angst voor de dood waarschijnlijk zo’n grote rol. Hoe kan het dat het materialisme zo dominant is geworden? Allereerst lijkt de materialistische tijdsgeest direct te zijn voortgekomen uit de invloedrijke rol van de wetenschap in de afgelopen drie eeuwen. De meeste wetenschappelijke theorieën komen namelijk neer op een achterliggend idee van willekeur en doelloosheid. Volgens de evolutietheorie en de oerknaltheorie bijvoorbeeld is het bestaan van de mens hooguit zeer toevallig te noemen. Dergelijke theorieën werken het materialisme in de hand, maar naar mijn idee ontnemen ze de mens zijn rechtmatige plaats in de wereld. Er is nog een tweede verklaring voor het ontstaan van de huidige materialistische tijdsgeest, maar die is meer op speculatie gebaseerd. Ik acht het namelijk niet uitgesloten dat de materialistische tijdsgeest min of meer bewust is gecreëerd en in stand wordt gehouden. De menselijk psyche lijkt over het algemeen namelijk zeer vatbaar te zijn voor allerlei vormen van beïnvloeding, zeker wanneer die beïnvloeding zich richt op de impulsen en verlangens van de lagere menselijke natuur. Nu lijkt het me onwaarschijnlijk dat de hele Westerse wereld volgens één plan een bepaalde kant op wordt gestuurd, maar ik sluit niet uit dat er bepaalde machtsgroepen zijn die weldegelijk hebben geprobeerd om hun invloed uit te oefenen op de tijdsgeest, al was het maar omdat er met die handelswijze veel geld verdiend kan worden.

Los van alle speculatie is het duidelijk dat er in ieder geval één partij is die in hoge mate floreert bij de huidige tijdsgeest, en dat is de farmacie. De nadruk op de lichamelijke gezondheid garandeert namelijk een grote bron van inkomsten. Het grootste deel van de mensen ziet het liefst dat iedere ziekte zo vroeg mogelijk wordt opgespoord via allerlei vormen van diagnostiek en met de komst van de nanotechnologie worden de diagnostische mogelijkheden nog weer verder uitgebreid. Er lijkt echter een steeds grotere discrepantie te ontstaan tussen de diagnostiek en de behandelingsmogelijkheden, want in veel gevallen beschikt de geneeskunde niet over een adequate behandeling. Toch wil men het liefst dat iedere aandoening zo snel en krachtig mogelijk wordt bestreden en dat gebeurt dan vaak met methoden die gebaseerd zijn op het onderdrukken van symptomen. Bestrijden en onderdrukken is echter iets anders dan genezen, want naar mijn idee reikt werkelijk genezen veel dieper in het menselijk bestaan. De op onderdrukking gebaseerde handelswijze van de geneeskunde lijkt op de korte termijn misschien gunstige effecten te hebben, maar vaak treden er al snel bijwerkingen op van het medisch handelen. Deze zogenaamde iatrogene schade vormt in veel landen een belangrijke doodsoorzaak. De minder ernstige bijwerkingen worden meestal ‘opgelost’ met een ander medicament, zodat patiënten vaak al snel vast komen te zitten aan een hele reeks medicijnen. Schadelijke effecten van deze onderdrukkende methode zijn met name te verwachten op de lange termijn, maar de aandacht die daaraan wordt besteed is zeer gering te noemen.

Het eerder besproken materialistische tijdsbeeld wordt in belangrijke mate ook vormgegeven door de wetenschappelijke theorieën omtrent DNA. Het leven is naar mijn idee echter niet te herleiden tot het DNA en bovendien blijkt het DNA keer op keer veel complexer in elkaar te zitten dan veelal werd aangenomen. Het in de jaren ‘80 overheersende optimisme over de komst van nieuwe gentherapieën is ongegrond gebleken. De beloofde therapieën zijn uitgebleven en wetenschappers komen steeds opnieuw tot de conclusie dat het DNA nog complexer in elkaar zit dan al werd gedacht. Recente ontdekkingen maken bijvoorbeeld duidelijk dat bacteriële cellen op grote schaal genetische informatie uitwisselen, zelfs in zo grote mate dat een aantal wetenschappers zich afvraagt of je nog wel kunt spreken van verschillende soorten bacteriën. Die uitwisseling van genetisch materiaal vindt ook plaats tussen bacteriële en humane cellen. In een normaal menselijk lichaam bevinden zich naar schatting tien maal meer bacteriën dan menselijke cellen en de hoeveelheid verschillende genetische informatie in het lichaam wordt dan ook voor een belangrijk deel bepaald door bacterieel DNA. Dit betekent op zijn minst dat het menselijk DNA veel dynamischer is dan wat nu nog vaak aangenomen wordt. Ook betekent het dat de risico’s van genetische modificatie groter zijn dan werd aangenomen, omdat de gemodificeerde genen zich waarschijnlijk sneller zullen verspreiden door de populatie. Hoe virussen, die ook van invloed zijn op de uitwisseling van genetische informatie, in het plaatje passen is nog grotendeels onopgehelderd.

Het aantal bacteriën dat in en op de mens aanwezig is, lijkt veel groter te zijn dan wat tot dusverre werd aangenomen. Met behulp van nieuwe technieken kan de aanwezigheid van bacteriën aangetoond worden zonder dat de bacteriën gekweekt hoeven te worden en het blijkt nu dat de ouderwetse methoden slechts een miniem deel van alle aanwezige microben konden aantonen, namelijk alleen die bacteriën die zich op de één of andere manier laten kweken in het laboratorium. Eén van de belangrijkste nieuwe bevindingen is dat het interne milieu van de mens niet steriel is, maar dat het, in tegenstelling tot wat altijd werd aangenomen, wordt bevolkt door talloze verschillende soorten bacteriën. Naast de bekende darmflora bestaat er dus ook een bloedflora, een gewrichtsflora, een hersenflora enzovoorts. Daarnaast blijkt dat veel bacteriën, met name bij mensen met een verzwakte weerstand, kunnen transformeren tot een veel compactere en celwandloze variant die alleen binnenin een menselijke gastheercel kan overleven. In die vorm zijn ze vrijwel onzichtbaar onder een lichtmicroscoop en nauwelijks te kweken voor onderzoek. Overigens is het bestaan van dergelijke intracellulaire bacteriën al veel langer bekend, maar het onderzoek in die richting lijkt consequent genegeerd te zijn.

De interacties tussen alle verschillende soorten nieuw ontdekte bacteriën wijzen op een zeer grote dynamiek en complexiteit. Een conclusie die voortkomt uit deze bevindingen is dat de menselijke gezondheid beschouwd kan worden als een dynamisch evenwicht tussen het totale spectrum van microben enerzijds en het immuunsysteem anderzijds. Een verzwakking van het immuunsysteem zou dan kunnen leiden tot een geleidelijke toename van de hoeveelheid schadelijke bacteriën en die kunnen op hun beurt verantwoordelijk zijn voor een groot deel van de chronische en ‘auto-immuunziekten’. De oorzaak van bijvoorbeeld de ziekte van Alzheimer is onbekend, maar het is veelzeggend dat er in de hersenen meestal een verhoogde concentratie van amyloid-eiwit wordt gevonden. Recent is duidelijk geworden dat amyloid-eiwit een soort lichaamseigen antibioticum is, dat dus gericht zou kunnen zijn tegen tot nog toe onbekende bacteriën. Ook onder andere de ziekte van Crohn, MS, osteoporose, chronisch vermoeidheidssyndroom, reumatoïde artrititis, obesitas en diabetes mellitus II zijn misschien gelinkt aan dergelijke onbekende bacteriën. De erfelijkheid van veel van deze ziektes kan wellicht verklaard worden doordat een deel van deze bacteriën zich goed kunnen handhaven in zaad- en eicellen.

Ook hart- en vaatziekten lijken gerelateerd te zijn aan een chronische bacteriële infectie, want aderverkalking is in principe niets anders dan een onbegrepen ontstekingsreactie. Er wordt aangenomen dat een hoog cholesterol de oorzaak is van aderverkalking, maar misschien is een hoog cholesterol niet meer dan een gevolg van de infiltratie met bacteriën. Als reactie op de aanwezigheid van schadelijke bacteriën treedt namelijk een langdurige ontsteking op die uiteindelijk leidt tot schade aan de celmembranen van de bloedvaten (aderverkalking). Celmembranen bestaan voor een groot deel uit cholesterol en voor het herstel van de schade is veel cholesterol nodig. Als gevolg van de celschade kan zich dan een hoog cholesterol ontwikkelen. Naar mijn idee wordt hier een zuiver gevolg incorrect aangezien voor een oorzaak: de symptomen worden onderdrukt en aan de werkelijke oorzaak wordt voorbijgegaan. Het omdraaien van oorzaak en gevolg is overigens een principe dat in de geneeskunde op meer thema’s van toepassing lijkt te zijn.

Als laatste punt met betrekking tot bacteriën wil ik nog wijzen op de vermeende relatie tussen intracellulaire bacteriën en tumoren. Ik noem een aantal namen van wetenschappers die gedegen onderzoek hebben verricht op dit gebied, maar die allemaal systematisch genegeerd lijken te zijn: Bechamp, Rife, Naessens, Reich, Enderlein, Cantwell en Livingston. Waarom zijn zij genegeerd? Het is allereerst logisch dat er in dit vakgebied bovengemiddelde scepsis bestaat tegen allerhande nieuwe theorieën. De oncologie is namelijk een vakgebied waarin makkelijk geld verdiend kan worden door charlatans, omdat mensen vaak tevreden zijn met een klein beetje (valse) hoop. Toch zou dat niet mogen betekenen dat vernieuwende theorieën min of meer ongezien kunnen worden weggestopt. De chemotherapie en de bestralingen van de reguliere geneeskunde zijn namelijk ook niet zaligmakend. Wellicht dat ook hier dan weer de economische belangen een bepalende invloed hebben gehad.

Bacteriën lijken dus een grotere rol te spelen dan door de huidige geneeskunde wordt aangenomen. Toch denk ik niet dat de oorzaak van ziekte primair bij bacteriën gezocht moet worden. Ziekte ontstaat naar mijn idee in eerste instantie door een verstoring van de balans tussen de verschillende energiestromen die de menselijke constitutie vormen, ofwel door een verstoring van de fysieke, emotionele en/of mentale gesteldheid. Bacteriën lijken pas problemen te geven wanneer de algehele conditie is verslechterd en het afweersysteem niet meer optimaal functioneert. Een slechte conditie kan ontstaan door uiteenlopende oorzaken zoals stress, ongezond drinkwater, verarmde voeding en, zo ik denk, ook door ongezonde gedachten. Ook de medische wereld lijkt een belangrijke rol te spelen in de verzwakking van het afweersysteem. Het immuunsysteem kan namelijk ontregeld raken door vaccinaties op zeer jonge leeftijd, overdreven antibiotica en prednison gebruik, maar ook bijvoorbeeld door het zogenaamd onschuldige gebruik van paracetamol en aspirine. Daarnaast is ook het gebruik van vitamine D volgens bepaalde onderzoekers niet zo onschuldig als het lijkt, omdat het op de lange termijn zou leiden tot een onderdrukking van het immuunsysteem. Al deze zaken kunnen uiteindelijk de algehele conditie verzwakken en met welke ziekte een verzwakking vervolgens tot uiting zal komen, is afhankelijk van iemands individuele constitutie. Het ontstaan van ziekte lijkt in ieder geval een zeer complex samenspel van allerlei factoren te zijn, zodat er veel meer te zeggen is voor een holistische aanpak. Een holistische visie op gezondheid zou echter aanzienlijk minder winst opleveren dan de visie die door het huidige systeem gehanteerd wordt en naar mijn idee is dat een belangrijke verklaring voor het gebrek aan aandacht voor de werkelijke complexiteit en dynamiek van bacteriën. Die complexiteit lijkt immers vrijwel onbegrensd te zijn, maar het onderkennen van een dergelijke mate van complexiteit zou betekenen dat er een fundamentele omslag in de werkwijze van de geneeskunde plaats moet vinden. De oude, onsubtiele en eenzijdige principes zullen dan vervangen moeten worden door meer holistische principes die voornamelijk gericht zijn op het ondersteunen van de algehele conditie en het immuunsysteem. Vanuit het oogpunt van de industrie is dit echter een ongunstige ontwikkeling omdat de holistische methodes veel minder geld opleveren dan de methodes van het huidige systeem.

Dat ziekte primair wordt veroorzaakt door een verslechtering van de algehele conditie kan onder andere opgemaakt worden uit het feit dat de meeste infectieziekten in West-Europa, zoals polio, al grotendeels op hun retour waren op het moment dat vaccinaties werden ingevoerd. Veel van wat bereikt is op het terrein van het terugdringen van ziekten is grotendeels toe te schrijven aan verbeterde sanitaire omstandigheden, schoner drinkwater en gezonder voedsel. De zogenaamde triomf van vaccins bij het uitroeien van infectieziekten kan dan misschien ook beter met enige relativering worden bekeken. Een andere reden om de succesverhalen over vaccinaties te temperen zijn de steeds sterker wordende aanwijzingen dat bepaalde bestandsdelen in vaccinaties kunnen leiden tot ontwikkelingsstoornissen zoals dyslexie en autisme. Daarnaast is het de vraag hoe het immuunsysteem van jonge kinderen reageert op de vaccins die vaak met drie of vier tegelijk vanaf een leeftijd van twee maanden worden gegeven. Op deze jonge leeftijd is het immuunsysteem namelijk nog volop in ontwikkeling. De vaccinaties kunnen dan een forse belasting vormen omdat het lichaam gedwongen wordt om tegelijkertijd te reageren op meerdere soorten verzwakte ziektekiemen, die bovendien op een onnatuurlijke manier in het lichaam zijn gebracht. Bepaalde bestandsdelen van de vaccins zorgen daarbij ook nog eens voor een onnatuurlijk krachtige afweerreactie, waardoor met name de productie van antistoffen wordt aangevuurd. Het delicate evenwicht van het immuunsysteem kan zo echter ontregeld raken en de vraag is of deze verstoring bijvoorbeeld in verband kan worden gebracht met de sterke toename van allergieën in de recente decennia. Er zijn aanwijzingen dat dit inderdaad zo is, maar er is te weinig onderzoek beschikbaar naar de bijwerkingen van vaccins op de lange termijn om deze hypothese te kunnen bevestigen dan wel te ontkennen.

Om terug te komen op het reduceren van de mens tot een chemische machine, dat is iets wat ook duidelijk plaatsvindt in de psychiatrie. Daar wordt getracht iedere ziekte te reduceren tot een te veel of een te kort aan bepaalde neurotransmitters en vervolgens wordt die verstoring ‘herstelt’ met medicatie zoals antidepressiva. Hiermee wordt veel geld verdiend, maar het is zeer twijfelachtig of psychologische afwijkingen wel zo eenvoudig gereduceerd kunnen worden tot een chemische disbalans. De ontwikkelingen in de psychiatrie lijken dan ook voor een groot deel ingegeven te zijn door financiële overwegingen en een belangrijke rol daarbij was weggelegd voor de medische vakbladen. De gepubliceerde onderzoeksresultaten zijn namelijk meermaals frauduleus gebleken en bovendien is het in het algemeen de vraag tot in hoeverre de publicaties van wetenschappelijk onderzoek nog werkelijk objectief zijn. De banden tussen de farmacie aan de ene kant en de onderzoekers aan de andere kant zijn namelijk vaak overduidelijk, zeker ook in de psychiatrie.

De hele Westerse geneeskunde is zogenaamd ‘evidence based’, letterlijk dus ‘op bewijs gebaseerd’. Maar juist op de methode van bewijsvoering is veel aan te merken, en dan met name op de verregaande belangenverstrengelingen en de obsessieve vormen die het vaak aanneemt. Het vaste adagium is immers altijd dat er ‘nog meer onderzoek gedaan moet worden’, en op die manier houdt men elkaar bezig, maar een groot deel van het onderzoek lijkt zich feitelijk op een dood spoor te bevinden. Wetenschappelijk onderzoek houdt bijvoorbeeld nauwelijks rekening met de individualiteit van patiënten, maar het is allerminst vanzelfsprekend dat de resultaten van een algemeen onderzoek zonder meer toepasbaar zijn op een individu. Daarnaast wordt veel geëxperimenteerd op dieren en behalve dat het erg dieronvriendelijk is, is het ook maar de vraag tot in hoeverre de resultaten van onderzoek op dieren toepasbaar zijn op mensen. Bovendien lijkt wetenschap, in tegenstelling tot wat veelal wordt aangenomen, voornamelijk een sociaal bepaald proces te zijn, waarbij de objectieve waarheid gemakkelijk in de verdrukking raakt. Sociale factoren als status, reputatie, contacten en opleiding spelen namelijk een centrale rol in de wetenschap. Goede wetenschap vraagt om een goed experiment, maar wie bepaalt uiteindelijk of iets een goed experiment is? Dat doet de betreffende vakgroep: een goed experiment is pas een goed experiment als de vakgroep vindt dat het is uitgevoerd door een goede wetenschapper. Wat bepaalt of iemand een goede wetenschapper is? Dat wordt bepaald door precies die eerder genoemde sociale factoren: status, reputatie, contacten, opleiding enzovoorts, allemaal zaken dus die gevaar lopen als de wetenschapper niet meegaat in de hetgeen de vakgroep ‘wil horen’. Er is zo een wetenschappelijk klimaat ontstaan waarin het consensus denken hoogtij viert, maar waarbij de zoektocht naar de objectieve waarheid ver op de achtergrond is geraakt.

Een duidelijk voorbeeld van waartoe deze onderzoekscultuur en de belangenverstrengeling hebben kunnen leiden, is de HIV-Aids hypothese. Zonder ooit enig hard bewijs is de wetenschap en de publieke opinie gaan geloven dat een tot op heden niet geïsoleerd virus een grote bedreiging vormt voor de volksgezondheid. In Afrika, maar ook in de Westerse landen, lijkt het probleem echter niet te liggen bij het zogenaamde virus, maar bij een verregaande verzwakking van het immuunsysteem. Een verzwakking die in Afrika voornamelijk wordt veroorzaakt door ondervoeding en in het Westen door drugsgebruik en een ongezonde levensstijl. Openlijke twijfel aan HIV als de oorzaak van Aids betekent voor wetenschappers echter dat hun wetenschappelijke carrière direct gevaar loopt, omdat het dan bijna onmogelijk wordt om fondsen te krijgen voor verder onderzoek. Bovendien lopen ze een grote kans om door hun collega-wetenschappers neergezet te worden als onbetrouwbaar of zelfs als gevaarlijk. Op die manier wordt de wetenschappelijke consensus krachtig in stand gehouden door allerlei sociale processen.

Deze gang van zaken is kenmerkend voor de reguliere geneeskunde in het algemeen: veel alternatieven die ingaan tegen de consensus worden afgedaan als gevaarlijk of worden genegeerd. De medische wereld wordt wat dat betreft weleens vergeleken met een tot dogmatisme vervallen religie. Inderdaad lijkt er in de medische wereld sprake te zijn van eenzelfde neiging tot dogmatisme en valse symboliek. Vaak is er bijvoorbeeld een blind geloof in de reguliere geneeskunde en de medische wetenschap en daarbij worden aanhangers van alternatieve theorieën in hun ruimte beperkt en soms ook zwart gemaakt. Ook qua symboliek zijn er overeenkomsten te vinden, denk bijvoorbeeld aan de belangrijke rol van autoriteiten en aan de symbolische waarde van de witte jas. Daarnaast wordt wel gesteld dat vaccinaties in een bepaald opzicht dezelfde religieuze symboolfunctie hebben als de doop, namelijk die van een initiatie in respectievelijk de medische wereld en de kerk. De eerder genoemde term ‘gezondheidscultus’ geeft dan misschien inderdaad een zeer treffende beschrijving van onze cultuur.

Als afsluiting wil ik nog twee punten noemen ter nuancering. Ik denk ten eerste namelijk dat veel patiënten in een bepaald opzicht weldegelijk veel profijt hebben van de reguliere geneeskunde omdat artsen werken vanuit een systeem dat zowel past bij hun eigen aard als bij de aard van de patiënt. Er lijkt dan een synchrone informatieoverdracht plaats te vinden die is gebaseerd op een wederzijds vertrouwen en daardoor kan het genezingsproces in sterke mate positief beïnvloed worden, denk hierbij ook aan het placebo-effect. Ten tweede zouden we natuurlijk ook niet zonder bijvoorbeeld antibiotica, prednison, morfine en de goede acute traumazorg kunnen. Maar misschien worden de successen daarvan te veel aangegrepen om vervolgens enorm veel geld te verdienen door de mens te reduceren tot slechts een chemische machine.

Belangrijkste bronnen

Websites
http://davidpratt.info/
 * Beyond materialism
 * Big bang, black holes, and common sense
 * Black holes, redshifts, and bad science
 * Climate change controversies
 * Consciousness and modern science
 * Consciousness, causality, and quantum physics
 * David Bohm and the implicate order
 * Evolution and design
 * Exploding the big bang
 * Fear of the invisible: an investigation of viruses and vaccines, HIV and AIDS
 * Genetic engineering: dream or nightmare?
 * Gravity and antigravity
 * Human origins: the ape-ancestry myth
 * Plate tectonics: a paradigm under threat
 * Space, time, and relativity
 * Sunken continents versus continental drift
 * The farce of modern physics
 * The infinite divisibility of matter

http://zapruder.nl/portal/rubrieken/
 * AIDS
 * Big Pharma
 * Genetische Manipulatie
 * Holisme
 * Ontstaanstheorie
 * Verdwenen Beschavingen

http://whale.to/
 * AIDS
 * Cancer
 * Disease Theory      
 * God as Allopathy
 * Medical Politics
 * Polio
 * Vaccination

http://theosofie.net/onlineliteratuur/boekenonline.html (bijv. ‘De esoterische traditie’; H9 over wetenschap)
http://theosofie.net/studieonderwerpen/tonderwerpen.html
http://theosofie.info
http://achtergeslotendeuren.punt.nl
http://www.verzwegenwetenschap.nl/index.html (evolutietheorie)
http://bacteriality.com (‘nieuwe’ bacteriën en vitamine D)
http://www.ravnskov.nu/cholesterol.htm
http://www.rife.org
http://www.wikipedia.org
http://nihroadmap.nih.gov/hmp (human microbiome project)

Boeken
The persecution and trial of Gaston Naessens; Christopher Bird
Fear of the Invisible; Janine Roberts
Metagenomics of the human body; Karen E. Nelson; H11
Medische Ethiek; Ten Have
Op het scherp van de snede; Heleen M. Dupuis
Wie betaalt, bepaalt?; Centrum voor ethiek en gezondheid
De markt van welzijn en geluk; Hans Achterhuis
Gezondheidsutopie; Hans Achterhuis
The rise and fall of modern medicine; James le Fanu
The Structure of Scientific Revolutions; Thomas Kuhn

Artikelen
Evidence b(i)ased medicine—selective reporting from studies sponsored by pharmaceutical industry; Hans Melander; BMJ 2003
Is academic medicine for sale? The New England Journal of Medicine 2000
Medical Journals Are an Extension of the Marketing Arm of Pharmaceutical Companies; Richard Smith; PLoS Medicine 2005
The uncertainty principle and industry sponsored research; Djulbegovic; Lancet 2000
De 'algemene veld' theorie; Johannes Hogebrink

Documentaires
House of Numbers, 2009
 

 

 

 

 

http://www.youtube.com/watch?v=8EXjupDdaD0

http://www.youtube.com/watch?v=M0z6SZiAWAs  

http://www.youtube.com/watch?v=TKH9pXNFgbo

http://www.youtube.com/watch?v=IKZc-hYfkik

http://www.youtube.com/watch?v=spJYN_QsTUY

http://www.youtube.com/watch?v=VDgL755ELKA

http://www.youtube.com/watch?v=KhsxPLcKSks

Kletskoek deel 2, het vervolg, the extended version

---------------------------------------------------------------------------------------------

 

Hermes.